Во разговорите за здрава исхрана често се среќава изразот „бели смрти“. Иако звучи загрижувачки, станува збор за популарен назив, а не за научна класификација. Најчесто се однесува на белиот шеќер, рафинираното брашно и солта, намирници што се присутни во секојдневната исхрана.
Овие намирници не се подеднакво штетни, ниту нивното консумирање автоматски претставува опасност за здравјето. Важно е колку често ги користиме, во какви количини и каква е нашата целокупна исхрана.
Наместо строги забрани и нагли промени, подобар пристап е постепено да воведуваме разновидни намирници и да обрнуваме повеќе внимание на секојдневните избори.
Кои намирници најчесто се нарекуваат „бели смрти“?
Под овој назив најчесто се подразбираат три намирници што имаат различна улога во исхраната.
1. Бел шеќер
Рафинираниот бел шеќер се добива со преработка на шеќерна репка или шеќерна трска. Тој обезбедува енергија, но практично не содржи растителни влакна и значајни количини витамини или минерали.
Прекумерното консумирање слободни шеќери, особено преку засладени пијалаци, слатки и индустриски преработени производи, може да придонесе за зголемен калориски внес, расипување на забите и неповолни здравствени исходи.
Затоа, наместо целосно да се откажеме од слаткиот вкус, можеме постепено да ја намалуваме количината додаден шеќер и почесто да избираме свежо овошје.
2. Бело рафинирано брашно
При производството на бело брашно се отстрануваат голем дел од триците и никулецот на пченичното зрно. Со тоа се намалува содржината на растителни влакна и одредени витамини и минерали.
Интегралните житарки ги задржуваат сите главни делови од зрното и обично обезбедуваат повеќе растителни влакна, кои придонесуваат за нормално варење и чувство на ситост.
Не мора целосно да го исклучиме белиот леб или брашното. Добар почеток е почесто да користиме интегрален леб, овесни снегулки и други производи од цели зрна.
3. Прекумерна употреба на сол
Солта е извор на натриум, минерал што му е неопходен на организмот за одржување на рамнотежата на течностите и нормалното функционирање на нервите и мускулите.
Сепак, прекумерниот внес на натриум може да придонесе за покачен крвен притисок и зголемен ризик од кардиоваскуларни заболувања.
Голем дел од солта што ја внесуваме може да потекнува од готови јадења, сувомесни производи, солени грицки и други преработени намирници.
Важно е да се знае дека морската, хималајската и обичната кујнска сол содржат значајни количини натриум. Затоа, најважно е да ја ограничиме вкупната количина сол, а за секојдневна употреба да избираме јодирана сол.
Како постепено да направиме поздрави замени?
Промените во исхраната не мора да бидат големи или комплицирани. Неколку едноставни избори можат да придонесат за поголема разновидност и подобра рамнотежа во секојдневните оброци.
Намалете го додадениот шеќер
Наместо засладени десерти и пијалаци, почесто избирајте свежо овошје, јаткасти плодови или домашно подготвени оброци без многу додаден шеќер.
За разновидност во вкусот можете повремено да користите и природен мед, на пример во комбинација со ореви и цимет.
Имајте предвид дека медот содржи слободни шеќери, па и тој треба да се консумира умерено. Неговата употреба наместо бел шеќер не значи автоматски и намален внес на шеќери.
Дополнителни идеи за едноставни комбинации можете да пронајдете во нашите рецепти и здрави навики.
Изберете повеќе интегрални житарки
При подготовка на домашен леб, печива или други оброци, обидете се дел од белото брашно да го замените со интегрално пченично или 'ржано брашно.
Овесните снегулки, семките и јаткастите плодови исто така можат да внесат повеќе разновидност во појадокот и другите оброци.
Намалете ги засладените пијалаци
Водата е наједноставниот избор за секојдневна хидратација. За дополнителна разновидност можете да подготвите незасладен билен чај од нане, мајчина душица или шипинка.
Свежо подготвените смути напитоци исто така можат да бидат дел од разновидна исхрана, особено кога содржат цело овошје и зеленчук, без додаден шеќер.
Збогатете го вкусот со зачински билки
Наместо автоматски да додавате повеќе сол, пробајте да го збогатите вкусот на јадењата со оригано, мајчина душица, рузмарин, чубрица, магдонос или други ароматични билки.
Различните зачини внесуваат нови ароми и овозможуваат да уживаме во храната со помалку додадена сол.
Повеќе за карактеристиките и традиционалната употреба на растенијата можете да прочитате во нашиот Хербариум.
Малите промени се важен дел од здравите навики
Не е потребно да ја промениме целата исхрана одеднаш. Можеме да започнеме со една навика, како намалување на шеќерот во утринскиот напиток, избор на интегрален леб или користење повеќе зачински билки при готвењето.
Со текот на времето, ваквите избори можат да станат природен дел од секојдневието. Целта не е совршена исхрана, туку разновидност, умереност и подобро разбирање на намирниците што ги користиме.
Здравите навики започнуваат со мали, одржливи избори.
Напомена: Содржината има информативен и едукативен карактер и не претставува медицински совет. Лицата со дијабетес, хипертензија, заболувања на бубрезите или други здравствени состојби треба да се консултираат со лекар или квалификуван нутриционист пред значајни промени во исхраната. Мед не се дава на деца помлади од 12 месеци.
