Што е псоријаза?
Псоријазата е хронична имунолошки посредувана воспалителна состојба која најчесто се манифестира на кожата. На кожата обично се појавуваат јасно ограничени црвени наслаги покриени со лушпи, а кај дел од лицата може да бидат зафатени и ноктите и зглобовите.
Зборот „псоријаза“ потекнува од грчкиот збор „psora“, кој се поврзува со чешање и лушпеста промена на кожата.
Генетска предиспозиција
Псоријазата има значајна генетска компонента. Тоа не значи дека секој човек кој има член од семејството со псоријаза задолжително ќе ја развие состојбата, туку дека може да постои наследна предиспозиција.
Кај лицата со таква предиспозиција, клиничката појава на псоријазата може да зависи од дополнителни внатрешни и надворешни фактори. Поради тоа состојбата кај некои лица може долго време да остане без видливи манифестации.
Што може да влијае врз појавувањето и влошувањето?
Различни фактори можат да придонесат за појава или влошување на симптомите. Меѓу почесто споменуваните се психолошкиот стрес, инфекции, повреди и иритации на кожата, пушење, алкохол, прекумерна телесна тежина и одредени лекови.
Кај секој човек факторите можат да бидат различни. Затоа препознавањето на личните предизвикувачи е важен дел од долгорочната грижа.
Што се случува во кожата?
Кај псоријазата е нарушен нормалниот процес на обновување на епидермалните клетки. Клетките на кожата се создаваат и се движат кон површината значително побрзо од вообичаено.
Наместо постепено обновување на кожата, забрзаниот процес доведува до натрупување на клетки на површината и создавање на карактеристичните задебелени наслаги и лушпи.
Во процесот учествуваат имунолошки и воспалителни механизми, поради што псоријазата денес не се разгледува само како локална промена на кожата, туку како имунолошки посредувана воспалителна состојба.
Псоријазата и целиот организам
Иако највидливите промени се на кожата, современиот пристап кон псоријазата ја разгледува пошироко. Кај дел од лицата таа може да биде поврзана со воспалителни процеси во други делови од организмот и со други здравствени состојби.
Особено внимание е потребно доколку се појават болка, вкочанетост или отекување на зглобовите, бидејќи кај дел од лицата со псоријаза може да се развие псоријатичен артритис.
Психолошки фактори и стрес
Псоријазата може значително да влијае врз психолошката и емоционалната благосостојба. Видливите промени на кожата, хроничниот тек и периодите на влошување можат да создадат чувство на непријатност, несигурност или социјална повлеченост.
Стресот истовремено може да биде и еден од факторите што кај некои лица придонесуваат за влошување на симптомите. Поради тоа управувањето со стресот, сонот, физичката активност и психолошката поддршка можат да бидат важен дел од целокупната грижа.
Медицински третман
Третманот на псоријазата зависи од нејзината форма, распространетост, тежина, присуство на промени на ноктите или зглобовите и индивидуалната здравствена состојба.
Медицинскиот третман може да вклучува локални препарати, фототерапија, системска терапија или биолошка терапија. Соодветниот план го одредува дерматолог.
Перспектива на традиционалните и алтернативните пристапи
Во традиционалните и алтернативните пристапи псоријазата често се разгледува како состојба кај која, покрај локалната нега на кожата, внимание се посветува и на целокупниот начин на живот.
Во овие пристапи традиционално се разгледуваат исхраната, психолошката состојба, стресот, физичката активност, одржувањето на нормална телесна тежина и употребата на одредени билни производи и природни препарати за нега.
Овие пристапи може да имаат улога само како дополнителна поддршка и не треба да се сметаат за замена за дерматолошки преглед или медицински третман.
Исхрана и животен стил
Не постои една специфична исхрана која ја лекува псоријазата. Сепак, разновидна и балансирана исхрана, одржување здрава телесна тежина, редовна физичка активност, ограничување на алкохолот и избегнување на пушењето можат да бидат дел од здравиот животен стил.
Доколку некое лице забележува дека одредена храна постојано се поврзува со влошување на симптомите, тоа може да го разгледа со лекар или квалификуван нутриционист пред да исклучи цели групи намирници.
Природна нега на кожата
Редовното навлажнување на кожата може да помогне во намалување на сувоста, затегнатоста и лушпењето. Треба да се избегнува агресивно чешање и механичко отстранување на лушпите бидејќи повредувањето на кожата може дополнително да ја иритира.
Билните производи, природните масла и масти треба внимателно да се користат. „Природно“ не значи дека производот не може да предизвика иритација или алергиска реакција, особено кога кожата е воспалена или оштетена.
Кога треба да се побара лекар?
Потребна е консултација со лекар или дерматолог доколку промените брзо се шират, се појави силна болка, има знаци на инфекција, се зафатени ноктите или зглобовите или состојбата значително влијае врз секојдневниот живот.
Важно да се знае
Псоријазата не е заразна и не може да се пренесе од едно лице на друго. Таа е хронична состојба со периоди на подобрување и влошување, но кај голем број лица може успешно да се контролира со индивидуално избран медицински третман, соодветна нега и здрави животни навики.
Информациите за природни и алтернативни пристапи на оваа страница се од информативно-едукативен карактер и не претставуваат медицинска препорака или замена за дијагноза и третман од квалификуван здравствен работник.
